Blog Image

Plattegrond van de werkelijkheid

Over

Filosofie, opinie, kunst, wetenschappen, literatuur, politiek, ideologie.

Het Quorum Quasi Quatsch is overschreden.

Quasi-quatsch quotes (Q³) Posted on Sun, February 11, 2018 23:26:32

Het Quorum Quasi
Quatsch (Q³) is overschreden, weze het niet omwille van het quorum
maar omwille van het quatschgehalte.

° De Britse
regering wil ‘organisaties die zich misdragen in het buitenland’
beteugelen, droogleggen,… Wat is het volgende? Dat Amerika
oorlogsstokers zal straffen? #imperialisme.

Ik weet het: niet
alles heeft hetzelfde belang.

° Ik word
aangemaand te stemmen voor mijn favoriete plaat en ik mag kiezen uit
een lijst waar mijn favoriete plaat (op geen elvendertig plaatsen-na)
niet in voorkomt.

° Volgens een
bericht op tv zou ‘product X je verlossen van je verkoudheid’…
terwijl ik niet eens een verkoudheid heb.

°’Ketnet komt
naar je toe’, … De Panne of Antwerpen… terwijl ik niet woon in
Antwerpen of De Panne.

°’Een of andere
vriend ‘heeft nog X+1 handtekeningen nodig’ en ik ben eigenlijk
niet geïnteresseerd in dat soort behoeften van die vriend… wel in
het feit of ie nog dorst heeft (krijgt hij/zij een drankje van mij)
en nog meer: in de zaak waarvoor hij/zij me wil warm maken (de
petitie, bv, mbt tot dié zaak die nog mijn handtekening zou kunnen
gebruiken).

° Zelfs mensen
wiens berichten over hun verontwaardiging met betrekking tot de
verontwaardigingswekkende toestand van hun lokale gemeenschap, het
land, de wereld en/of het universum, meestal mijn aandacht, begrip én
instemming verdienen, en doorgaans krijgen van mij, laten me vaak
weten dat ze verontwaardigd zijn over het feit dat er te weinig
verontwaardiging is over die dingen uit hun lokale gemeenschap, het
land of het universum.

°Er zijns zelfs
mensen die klagen dat ‘links’ tegenwoordig rechts denkt… Denk
zeker – me dunkt- en denk zelf!

(verzet
organiseer je zelf; tiens!)

° En ook leuk: een
punt dat je kan scoren, gebruiken om een ander punt te scoren. Genre
: het is zwak – of erg- dat iemand die freejazz (Mandela) leuk
vindt, niet eens begrip opbrengt voor Israël (of discomuziek) …
Varieer met termen als Turkije, Koerden, IS, bevrijdingsstrijd en
democratie…

Toegegeven: een
vergelijking met vier termen laten variëren met 5 termen levert
logische problemen op, maar ‘democratie’ telt dan toch alleen
maar als joker (speelt niet écht mee, tenzij die kaart bruikbaar
blijkt)



Ik ontken.

Filosofie Posted on Fri, April 14, 2017 14:52:56

Enige tijd geleden
passeerde op een Facebookforum over tuinieren een ‘recept’ voor
‘droge bouillon’. ‘Zonder kleur, geur of smaakstoffen’
luidde het commentaar. Fantastisch toch?

Ten eerste: ‘droge
bouillon’, is dat niet gewoon ‘een hoop kruiden’? (Ja dus). En
‘zonder kleur-, geur- en smaakstoffen’? Ik reageerde met de vraag
waarvoor het dan moest dienen? Per definitie zijn kruiden -en
bouillon- kleur-, geur- en smaakstoffen. Iemand antwoordde nog dat
bedoeld was dat er geen kleur-, geur-, of smaakstoffen waren
‘toegevoegd’. Maar opnieuw: het is per definitie ‘toegevoegd’;
het IS toevoeging.

Er was op dat forum
al eens een bericht gepasseerd over het een of ander ‘zonder
chemiek’. Als ik antwoordde dat zelfs water ‘chemiek’ is (H2O)
en dat gif in de dosis zit (zelfs in de dosis van zogenaamde
‘chemiekloze natuurlijke producten’), was het hek van de dam;
zelfs de biologisch gekweekte gemengde haag aan de artificiële
sloot aan de rand van mijn kunstmatig aangelegde en -onderhouden
ecologisch verantwoorde moestuin moest er aan geloven.


En ik ken nog een
paar van die alternaïve redeneringen. Dat tuinieren mijn hobby zou
zijn bijvoorbeeld. Larie: ik kweek groenten (en fok kippen en
konijnen). Dat ik graag wandel. Larie, ik rij weliswaar niet graag
met de wagen, maar ik ga niet wandelen; ik ga te voet! Ik ga te voet,
ergens naartoe! Dat is het punt. Ik zou zelfs ‘fietsfanaat’ zijn
omdat ik (alleen maar) een ligfiets heb, met aanhangwagen overigens.
Ik fiets niet; ik moet ergens zijn, dat is alles.

Ik zou zelfs van
alternatieve muziek houden. En ook dat ontken ik: ik hou niet eens
van muziek, laat staan ‘alternatieve muziek’. Ik hou me bezig met
muziek en kunst in het algemeen niet omdat ik dat graag doe, maar om
te begrijpen; het is een kwestie van waarheidsvinding en
betekenisvorming. Het is van moetes!

Ik ben geen klant
van de wellness-industrie; ik denk en dan nog het liefst op basis van
argumenten die zichzelf niet opeten, hoe bio-eco die ook gecultiveerd
worden.

Het integreert me
wel, dat ‘zonder-chemiek-denken’. Hoe moet dat denken gedacht
worden?

Als
zuiverheidszucht, me dunkt; en metafoorloosheidsverlangen. Het zoeken
naar het kantiaanse ding-an-sich. Ten koste van betekenis, dat
spreekt, maar authentiek en één. Uiteindelijk is het wellicht de
zoektocht naar die éénheid die men zichzelf zou kunnen noemen
(zoek, vind en cultiveer je zelf; vandaag met korting en je krijgt er
tweede bij voor dezelfde prijs; dat is de paradox natuurlijk). Het is
een fantasma van het gespleten (en in die zin onbestaande) subject.
Het is een vlucht uit het leven; doodsdrift, om zich toch maar ‘alive
(and kicking)’ te voelen.

De kunst (vanaf 2de
helft 20e eeuw) draagt er de sporen van: de performance,
de action, het concept, het eigen lichaam: het hét zo echt als
mogelijk (onmogelijk dus).

Dat is ook zo
interessant aan kunst (en aan de alternaïve larie): de
onmogelijkheid ervan; het is als thuiskomen bij m’n eigen
onmogelijke zelf.



Koop jezelf (in de aanbieding overigens)

Quasi-quatsch quotes (Q³) Posted on Wed, March 01, 2017 20:32:04

Gesteld overigens
dat ik het geld zou hebben. Het valt niet mee om een auto
te kopen. Een belevenis wel; rijplezier, gevoel van ruimte, vrijheid
ook. Makkelijk zat zelfs, het staat zelfs in de aanbieding. En
hetzelfde geldt voor drinken: fun, freedom en friendship bij de
vleet; én gehoorzaamheid aan mijn ‘thurst’. Kledij? Nauwelijks
te vinden, maar stijl dan weer wel, en een heft in eigen handen –
zij het op bevel (just do it). Een reisje boeken, is op zich al in
dat bedje ziek, maar zelfs dat lukt niet meer: je moet je glimlach
ontdekken.

Nogmaals gesteld dat
ik het geld had: ik kan niet kopen wat ik wil of nodig heb; ik moet
zaken kopen waarvan ik eigenlijk dacht dat ik het had (vrijheid,
ruimtegevoel, gemoed, controle over mijn leven,…).

En erger nog: ik mag
niet werken in mijn tuin; ik moet een hobby hebben. Toen ik ergens
toekwam met mijn ligfiets, bleek ik geen vervoersmiddel te hebben
gebruikt, maar een fietsfanaat te zijn.

Vreemd; zeer vreemd.
Ik blijk leven noch beleving te hebben; nog niet: ik moet het eerst nog kopen
-gesteld dat ik het geld daarvoor had.

Na een maand zonder
alcohol kan ik eindelijk beginnen aan mijn veertig dagen zonder vlees
waarna ik me ontgif en start to run. Misschien dat ik mezelf wel
vind; in de solden, tegen een prijsje.

PS. Filosofie is ook te koop, net zoals tijd in een flesje.



Een pot nat genoeg voor iedereen? Of ‘jaagt dergelijke politieke correctheid de mensen in de armen van de populisten’?

Quasi-quatsch quotes (Q³) Posted on Wed, February 08, 2017 17:32:39

‘Dekoloniseer de
lokale samenleving’, is een campagne van of gesteund door de
antiracistische organisatie Hand in Hand. Er verscheen vandaag (7
februari 2016) een artikel over in De Morgen.

Men wil (o.a.) dat
het aanbod in de openbare bibliotheken diverser wordt samengesteld.
Etnisch, cultureel, … diverser en minder genderstereotiep.

Er loopt overigens
in de VS een gelijkaardig debat: een aantal studentenorganisaties
vinden de cursussen filosofie te westers, te blank en te mannelijk.

“Dit soort
politieke correctheid drijft mensen recht in de handen van
populisten’” zegt filosoof Maarten Boudry daarover in dat bewuste
artikel. Op sociale media verschijnen ondertussen andere
gelijklopende commentaren : ‘de linkse kerk schiet zich weer eens
in de voet’. Ik vind het een merkwaardige gedachtegang. Ik leg uit.

Of de
vooronderstellingen van Boudry e.a. kloppen niet; of hij speelt een
louter tactisch spel. Het spel m.n. dat de ‘populisten’ spelen en
waarom we hen juist ‘populist’ noemen; het spel van naast de
kwestie redeneren, als het maar effect heeft. Je moet m.i. nooit met
een varken worstelen in de modder, het varken is er beter in en
beleeft er nog plezier aan ook°.

De
vooronderstellingen.

Er is al diversiteit
genoeg? Merkwaardig is alleszins dat vb. nationalisten het aanbod
divers genoeg vinden, behalve als het gaat om die dingen die er voor
hen toe doen; dan blijkt het aanbod plots te belgicistisch;
schoolboeken te links etc…

Er is, om van
diversiteit te kunnen spreken ergens een norm nodig qua indeling.
Zijn mensen met die en die afkomst, die of die overtuiging,
huidskleur, gender, geslacht, … in te delen in een aparte categorie
en verdienen ze dus een plaatsje op basis van de catgeorie waartoe ze
zouden behoren, of niet?

Categoriseren is
niet neutraal (zie ook Foucault). Zijn via Gent, Loppem, Brugge en
Handzame naar Maldegem-Donk uitgeweken Torhoutenaars een categorie?
Verdien ik een plaatsje op die grond of zal ik het moeten hebben van
mijn mannelijkheid, blankheid, middelbare leeftijd, filosofiediploma
of mijn melomanie?

Een categorie
toekennen (die dan aan bod moet komen/kunnen komen) is een erkenning
van een verschil en van maatschappelijk bestaan. Ten eerste is het
een erkenning van een verschil: genoeg afwijking om niet reeds tot
een andere (reeds erkende) categorie te behoren; op z’n minst tot
in hoge mate restloos. Zijn blanke, westerse schrijfsters apart
genoeg om ook van vrouwelijke, feministische, … letteren te kunnen
spreken? Of zijn de blanke, westerse letteren een pot nat genoeg, ook
voor vrouwen?

En als er een
substantieel verschil is vastgesteld dat van een of ander belang
bevonden wordt, dan is het kwestie van maatschappelijke erkenning
krijgen. Dat is altijd een kwestie van macht (zie ook Foucault) of
cultureel, sociaal en wellicht ook economisch kapitaal (zie ook
Bourdieu).

Er wordt uitgesloten
of ingesloten. En daar speelt altijd een merkwaardig mechanisme. Er
is maar één groep die verschillen (die zouden moeten erkend worden)
en uitsluiting kunnen ontkennen of negeren of afdoen als ‘al te
politiek correct’; de emancipatie ‘doorgeslagen’ kan noemen
wegens ‘iedereen toch al geëmancipeerd, toch?’°° en dat is de
hegemonische groep. Omwille van hun positie –en daar zit de angel:
alleen maar omwille van die positie- kunnen blanke, westerse,
mannelijke schrijvers verklaren ‘alleen maar schrijver te zijn; de
rest doet er toch niet toe, toch?’ (zie ook Judith Butler).

Op die manier is
meer diversiteit niet nodig, meer diversiteit al helemaal niet. Hier
baat geen kaars als de uil een paardenbril draagt.

Of er is al
diversiteit genoeg; iedereen komt aan bod. Dat zou ook de stelling
kunnen zijn. Dan is het een kwestie van tellen; en van eventueel
ruzie te maken over aantallen. Tel je een autochtone vrouw bij de
autochtonen of bij de vrouwen of bij beiden? Meet je diversiteit af
door het aantal boeken te vergelijken met het aandeel van de
bevolking dat de schrijvers ervan innemen of alleen met het aandeel
van het schrijversgild? En is een ‘vrouwenboek’ dat geschreven is
door een man ook een ‘vrouwenboek’?

We kunnen het erover
hebben. En m.i. wil de campagne ‘Dekoloniseer de lokale
maatschappij’ het erover hebben.

Populisten en politieke correctheid

Blijft de kwestie of
‘de linkse kerk’ en ‘die politiek correcten’ ‘in hun eigen
voet schieten’ of ‘ de mensen in de armen van populisten
drijven’? Hét populistisch, politiek correcte argument bij
uitstek, me dunkt. Naast de kwestie (de kwestie staat hierboven
beschreven) en als het de reactie niet dient, dan dient het ten
minste de status quo: we hebben geen emancipatie van doen want de
geprivilegieerden zouden tegen kunnen zijn?! Tip: zoek het woord
‘emancipatie’ eens op in het woordenboek. Geen diversiteit want
de homogenen zouden tegen kunnen zijn?! Tip: zoek het woord
‘diversifiëren’ eens op in het woordenboek. Wees niet kritisch
en al zeker niet zelfkritisch want de orthodoxen zouden er garen bij
kunnen spinnen. Tip: ..etc… Feminisme maakt alleen maar de mannen boos,
vegetarisme verdedigen heeft Hitler gelijk, gedegen journalistiek
bevestigt de trumpisten alleen maar in hun geloof in een
mediacomplot, …

Het is als vechten
met varkens in de modder. Van de erfgenamen van de (radicale)
verlichting (van den Enden, Spinoza en c°) zou je toch wat meer
mogen verwachten.

___________________

Noten:

° Zie ook Lydia
Lunch: “I’m in favour of animal liberation and the right to be a
male chauvinistisc pig.” (‘Crimes against nature’, 3CD box
uitegegeven door Rough Trade, 1992(?))

°° Merk het
verschil op tussen ‘geëmancipeerd’ en ‘emancipatie’.



Alain Badiou wordt 79

Filosofie Posted on Mon, January 16, 2017 22:35:30

Op 17 januari
verjaart Alain Badiou; hij wordt 79. Hij is roman-, en toneelauteur,
wiskundige en wellicht de belangrijkste hedendaagse filosoof.. én
luid en duidelijk communist.

In zijn ogen is het
postmodernistisch, relativistisch gedreun niets meer dan het
theoretiseren van impotentie; een ideologie van de onmacht. Hij gaat
voor waarheid, absoluut nog wel!

Maar pas op, Badiou
is niet drammerig, zijn ontologie bijvoorbeeld werkt hij uit in
wiskundige termen.

Ik ga hier niet zijn
theorie uiteen zetten. Hoogstens wat opmerkelijke punten aangeven.

De waarheid is
absoluut en dwingend en helemaal niet democratisch (het is de
filosoof overigens die in deze het onderscheid duidelijk moet maken
tussen mening en waarheid).

De waarheid slaat
een gat; the end of the world as we know it. En al komt de waarheid
niet van buiten (immanent) en is ze ontologisch eerst; in de tijd
komt ze later. Ze moet gemaakt, geproduceerd, gerealiseerd worden en
pas dan blijkt ze ‘altijd’ al geweest te zijn (retroactief dus
eigenlijk). Kan na verliefd geworden zijn, het ooit nog dat je het
niet had geworden? Kan na Picasso, het cubisme ooit nog niet geweest
zijn? Kan je na Darwin te hebben begrepen, ooit nog creationist
worden? Na Freud, het onbewuste ontkennen?

Er zijn vier velden/
terreinen waar er waarheid kan zijn: de wetenschap, de politiek, de
liefde en de kunst. Op een of meerder van die terreinen ontstaat er
een radicale (immanente) breuk met de status quo: geen (nog geen)
revolutie, maar een evenement die mogelijkheden opent.

Het start een
waarheidsprocedure waaruit dan -als het goed gaat- de waarheid te
voorschijn komt (maar niet in die zin dat die waarheid daar al zat te
wachten om ontvouwd te worden; zoals gezegd: ze moet nog gemaakt
worden en zal dan pas blijken ‘altijd’ al geweest zijn).

De waarheid in de
politiek bijvoorbeeld, is alles behalve de democratie (het moet maar
dictatuur zijn als het nodig zou blijken, terreur desnoods), maar de
formele radicale democratie van de absolute gelijkheid, “waarvan de
naam Communisme is”.

Daarzonder (nl.: de
absolute gelijkheids-idee realiseren in de waarheidsprocedure van het
politieke) is geen emancipatorische politiek mogelijk; eigenlijk
zelfs geen politiek, want dat zou alleen maar particularistische
belangenverdediging zijn°.

Emancipatie is er
overigens alleen maar als die universeel is, als de uitgeslotene
ingesloten wordt, steeds weer, steeds opnieuw en verder
(procedureel).

De absoluut
atheïstische Badiou ziet het communistisch idee al bij de
slavenopstand van Spartacus en het universalisme bij de kerkvader
Paulus. Het was Paulus die het water in wijn veranderde (geen gezeik,
iedereen rijk; iedereen wijn!), de lokale sectaire christelijke
boodschap universaliseerde.

Als je in Badious
ogen bij het evenement van een breuk kunt spreken, dan niet als het
over revolutie gaat. Dat is geen irrationele uitbarsting, maar een
rationele gevolgtrekking: het ingaan en realiseren van de
mogelijkheden die met die breuk zijn ontstaan.

Bij het ontstaan en
verloop van een waarheidsprocedure is het bovendien kwestie van
positie kiezen: als een reactionair de mogelijkheden ontkennen alsof
je het duveltje weer in z’n doosje zou kunnen krijgen, of
revolutionair subject worden (met nadruk op worden gedurende die
procedure) en de mogelijkheden helpen uitwerken. Maar ‘kiezen’ is
wat slecht uitgedrukt. Aangezien de dwingendheid van de waarheid, is
het eerder een kwestie van zich ernaar te schikken. Het kieselement
zit hem ergens in de tijdruimte tussen het evenement en de waarheid
die ‘altijd’ al geweest zal zijn, retroactief en retroactief zal
die tijdruimte dus ook niet hebben bestaan…

Badious ontologie
(zijnsleer) is wiskundig, gebaseerd op de verzamelingenleer met name.
Zoals de verzameling van alle verzamelingen niet kan bestaan omdat
die zichzelf ook zou moeten bevatten en je dus met nog een grotere
verzameling zou moeten afkomen, die zichzelf ook weer zou moeten
bevatten zodat je met een nog grotere verzameling zou moeten afkomen
die, etc…, zo kan het Alles (het Al) niet bestaan, maar het is wel
oneindig want er is altijd nog een grotere verzameling mogelijk (die
echter ook weer niet Alles zou omvatten etc…). Hij spreekt van het
niet-Alles. Vandaar komt dus het idee van de procedurele aard van de
waarheid, ondanks het absolute karakter ervan; de procedure is altijd
gaande…

Vandaar ook zijn
dialectische benadering van elke situatie (de situatie waarin we
zitten, waar het evenement kan plaatsvinden), die laat zich kennen
door hetgeen het uitsluit, dat echter altijd ingesloten is in de
situatie (het is er onderdeel van, het is er een van de kenmerken
van). Denk bijvoorbeeld aan het kastensysteem; dat moet per definitie
een groep van paria’s hebben die ervan uitgesloten zijn.

Noot:

° Merk op dat dat
de situatie is waarin we ons bevinden: die van het particularistische
belangenverdediging in een status quo; geen politieke maar een
post-politieke (en tevens pre-politieke) situatie vol post-truths en
meningen…



Martin Luther King

Filosofische Praktijk Posted on Mon, January 16, 2017 16:17:00

Op de derde maandag van januari is het in de VS Martin Luther King-dag. Dat is dit jaar dus op 16 januari, een dag na z’n geboortedag (15 januari 1929; hij werd op 4 april 1968 vermoord.) Hij was burgerrechten-activist. In 1964 kreeg hij de Nobelprijs voor de Vrede.

Hij wordt voorgesteld als gematigd. Dat is ten onrechte. Hij was behoorlijk radicaal (wat iets helemaal anders is dan extremist) en antikapitalist. Naarmate hij ouder werd, verharde hij zijn standpunten.

Enkele citaten omdat te staven:

“The evils of capitalism are as real as the evils of militarism and evils of racism.”

— Southern Christian Leadership Conference speech, 1967

9.
“First, I must confess that over the past few years I have been gravely
disappointed with the white moderate. I have almost reached the
regrettable conclusion that the Negro’s great stumbling block in his
stride toward freedom is not the White Citizen’s Counciler or the Ku
Klux Klanner, but the white moderate, who is more devoted to “order”
than to justice; who prefers a negative peace which is the absence of
tension to a positive peace which is the presence of justice; who
constantly says: “I agree with you in the goal you seek, but I cannot
agree with your methods of direct action”; who paternalistically
believes he can set the timetable for another man’s freedom; who lives
by a mythical concept of time and who constantly advises the Negro to
wait for a “more convenient season.” Shallow understanding from people
of good will is more frustrating than absolute misunderstanding from
people of ill will. Lukewarm acceptance is much more bewildering than
outright rejection.”

Letter From a Birmingham Jail, 1963



Don Quichot

Poëzie Posted on Mon, January 16, 2017 14:00:50

Op 16 januari 1605
verschijnt het boek ‘Don Quichot’ (Don Quijote) van Cervantes. Het is
eigenlijk niet het verhaal van een man die windmolens bevecht etc…
De roman is wel een parodie op ridder- en heiligenverhalen, maar
voert alleen een personage op, een 100%-personage: een figuur die
helemaal binnen het boek valt. Dat is de grootste verdienste van het
boek. Er wordt niet ‘naar iets’ verwezen, het verwijst alleen
naar zichzelf.


Dat kwam en komt
vaker voor in de schilderkunst: dat er helemaal niets ‘achter zit’
(behalve de muur waaraan het schilderij hangt).

Ander iconisch
literair werk dat dat ook heeft zijn de werken van De Sade: het is
louter boek, ondanks hetgeen je er van maakt in je fantasie…

Hoedanook, dat
procédé -en Don Quichot, dus eigenlijk- is m.i. één van de
fundamenten van de Europese cultuur. Dat en het Gregoriaans, het
onderbrengen van de muziek in één geheel.

Op de foto: Jacques Brel als Don Quichot (L’homme de la Mancha)



De drooglegging en het links gedachtegoed.

Filosofische Praktijk Posted on Mon, January 16, 2017 13:16:57

16 januari is de
dubbele verjaardag van de ‘drooglegging’ in de VS: in 1919 werd
het aangenomen om precies een jaar later in voege te treden. Het gaat
over een totaal alcoholverbod: aanmaak,verhandelen en consumptie, het
werd allemaal verboden. En het maakte de maffia groot; zoals de
huidige ‘war on drugs’ in de verste verte niet de
volksgezondheid, maar de misdaad ten goede komt.

De Amerikaanse
drooglegging die duurde tot 1933, was niet de eerste en zeker niet de
enige in zijn soort. In China had je al zo’n verbod tijdens
bepaalde periodes binnende Xia-dynastie (ongeveer 2700 tot 1600 voor
Christus). Het gaf wellicht een boost aan de Chinese thee-cultuur.
Koken -net zoals alcoholiseren- is een manier om je ervan te
verzekeren dat het water dat je binnenkrijgt, je niet ziek maakt met
allerlei bacteriën en onzuiverheden.

En tussen 1910-1930
ongeveer, waren er minder of meer strenge vormen van
‘droogleggingen’ in Canada, de Faroer, Ijsland, Noorwegen,
Finland,…

In België hadden we
vanaf 1919 de ‘Wet Vandervelde’. Deze wet werd door de
roomsblauwe regering Martens-Verhofstadt in 1983 afgeschaft, uit
economische -als liberaal-vrijheidslievende maatregel vermomde-
overwegingen°.

Onze wet werd dus
ingevoerd door Emile Vandervelde, de Socialistische (BWP) Minister
van Justitie in de regering van de katholieke premier De Broqueville.
Ze bepaalde dat café’s geen sterke drank meer mochten verkopen en
elders was de verkoopshoeveelheid MINSTENS twee liter per keer. Armen
zouden nooit genoeg geld hebben om dat soort hoeveelheden te kunnen
kopen. Wellicht heeft deze maatregel de Belgische biercultuur
(onlangs uitgeroepen tot Unesco-werelderfgoed) in de hand gewerkt.

Maar het is even
waarschijnlijk dat het idee was om de tegenstanders van een
loonsverhoging voor de arbeiders, de argumenten uit de handen te
slaan. ‘Loonsverhoging zou toch alleen maar gebruikt worden voor
nog meer drankmisbruik’, zo hadden de werkgevers bedacht: ‘en de
arbeiders waren sowieso al half zat tijdens hun werkuren; zeker op
maandagmorgen…’

Als sterke drank
(quasi-) verboden was, dan zouden de arme -veelal mannelijke-
arbeiders alleszins niet meer kunnen zeggen dat het van de dorst was
dat ze te veel hadden gedronken; de hoeveelheid vocht dat ze
binnenkregen met een pint of twee zou hebben volstaan. En waren ze
toch oetjepoepeloere-zat geworden dan zou de hoeveelheid vocht dat
daartoe nodig was geweest er langs strot en anderzijds wel weer
uitkomen zijn, op zulk een wijze dat hun vrouw hen wel zou
berispen….Weg argument dat een loonsverhoging aan den drank
verloren zou zijn geweest.

Historisch onderzoek
wijst echter uit dat, ondanks de hardnekkige overtuigingen, er ook in
die tijd eigenlijk maar een heel klein deel van het huishoudgeld
besteed werd aan ‘drinkgeld’. Onderzoek van de
huishoud-boekhoudingsschriftjes die de vrouwen bijhielden, toont dat
aan.

Maar een beperking
van de beschikbaarheid van alcohol had de arbeiderszaak gediend. Er
kwam loonsverhoging.

In de Scandinavische
landen speelde wat anders: een verbod (of beperking) op vereniging en
dus op de vorming van de arbeidersorganisatie. Verenigen mocht men
zich alleen op godsdienstige gronden of ‘ter verheffing’ van de
‘onverhoffenen’… En anti alcohol-organisaties, een dergelijk
schoon doel be-ogend, bleken dus te kunnen en werden algauw
crypto-vakbondsorganisties… Ter illustratie zijnde, overigens: ook
bij ons kregen arbeiders-kaartclubs, -fanfares, -wielertoeristenclubs
en even-gelijke zuipexcuus-verenigingen namen die verwezen naar
‘verheffing’, ‘vooruit’ en andere ‘eer en glorieën van het
brave leven dat daarzonder den arbeider zou zijn onthouden’…
Deze geschiedenis verklaart m.i. veel m.b.t. de compleet hypocriete
ingesteldheid die die je bij linkse organisaties in Scandinavië
(Finland uitgezonderd) kunt ervaren als het over een pintje tijdens
de vergadering gaat: taboe; maar zat worden ze nog sneller dan hun
schaduw, achteraf…

Moraal van het
verhaal? De kapitalist, die disciplineert de arbeider in functie van
de disciplinering, de volksgezondheid en de verheffing -ondanks de
evidentie dat het volksgezondheid noch verheffing dient; maar wel
ondanks-ondanks (t.t.z.: hij gelooft zelf van wel). En de arbeider,
die drinkt er desondanks nog een, al was het maar om zich aan de toog
te kunnen beklagen over het feit dat hij uiteindelijk de
disciplinering niet dialectisch genegeerd krijgt maar de maffia de
boel wel heeft overgenomen….

Noot.

° Konden ze nu
stellen dat het toegelaten is, maar er een vergunning nodig is om
sterke drank te verkopen op café, die… de staatskas spijst.



Next »