‘Dekoloniseer de
lokale samenleving’, is een campagne van of gesteund door de
antiracistische organisatie Hand in Hand. Er verscheen vandaag (7
februari 2016) een artikel over in De Morgen.

Men wil (o.a.) dat
het aanbod in de openbare bibliotheken diverser wordt samengesteld.
Etnisch, cultureel, … diverser en minder genderstereotiep.

Er loopt overigens
in de VS een gelijkaardig debat: een aantal studentenorganisaties
vinden de cursussen filosofie te westers, te blank en te mannelijk.

“Dit soort
politieke correctheid drijft mensen recht in de handen van
populisten’” zegt filosoof Maarten Boudry daarover in dat bewuste
artikel. Op sociale media verschijnen ondertussen andere
gelijklopende commentaren : ‘de linkse kerk schiet zich weer eens
in de voet’. Ik vind het een merkwaardige gedachtegang. Ik leg uit.

Of de
vooronderstellingen van Boudry e.a. kloppen niet; of hij speelt een
louter tactisch spel. Het spel m.n. dat de ‘populisten’ spelen en
waarom we hen juist ‘populist’ noemen; het spel van naast de
kwestie redeneren, als het maar effect heeft. Je moet m.i. nooit met
een varken worstelen in de modder, het varken is er beter in en
beleeft er nog plezier aan ook°.

De
vooronderstellingen.

Er is al diversiteit
genoeg? Merkwaardig is alleszins dat vb. nationalisten het aanbod
divers genoeg vinden, behalve als het gaat om die dingen die er voor
hen toe doen; dan blijkt het aanbod plots te belgicistisch;
schoolboeken te links etc…

Er is, om van
diversiteit te kunnen spreken ergens een norm nodig qua indeling.
Zijn mensen met die en die afkomst, die of die overtuiging,
huidskleur, gender, geslacht, … in te delen in een aparte categorie
en verdienen ze dus een plaatsje op basis van de catgeorie waartoe ze
zouden behoren, of niet?

Categoriseren is
niet neutraal (zie ook Foucault). Zijn via Gent, Loppem, Brugge en
Handzame naar Maldegem-Donk uitgeweken Torhoutenaars een categorie?
Verdien ik een plaatsje op die grond of zal ik het moeten hebben van
mijn mannelijkheid, blankheid, middelbare leeftijd, filosofiediploma
of mijn melomanie?

Een categorie
toekennen (die dan aan bod moet komen/kunnen komen) is een erkenning
van een verschil en van maatschappelijk bestaan. Ten eerste is het
een erkenning van een verschil: genoeg afwijking om niet reeds tot
een andere (reeds erkende) categorie te behoren; op z’n minst tot
in hoge mate restloos. Zijn blanke, westerse schrijfsters apart
genoeg om ook van vrouwelijke, feministische, … letteren te kunnen
spreken? Of zijn de blanke, westerse letteren een pot nat genoeg, ook
voor vrouwen?

En als er een
substantieel verschil is vastgesteld dat van een of ander belang
bevonden wordt, dan is het kwestie van maatschappelijke erkenning
krijgen. Dat is altijd een kwestie van macht (zie ook Foucault) of
cultureel, sociaal en wellicht ook economisch kapitaal (zie ook
Bourdieu).

Er wordt uitgesloten
of ingesloten. En daar speelt altijd een merkwaardig mechanisme. Er
is maar één groep die verschillen (die zouden moeten erkend worden)
en uitsluiting kunnen ontkennen of negeren of afdoen als ‘al te
politiek correct’; de emancipatie ‘doorgeslagen’ kan noemen
wegens ‘iedereen toch al geëmancipeerd, toch?’°° en dat is de
hegemonische groep. Omwille van hun positie –en daar zit de angel:
alleen maar omwille van die positie- kunnen blanke, westerse,
mannelijke schrijvers verklaren ‘alleen maar schrijver te zijn; de
rest doet er toch niet toe, toch?’ (zie ook Judith Butler).

Op die manier is
meer diversiteit niet nodig, meer diversiteit al helemaal niet. Hier
baat geen kaars als de uil een paardenbril draagt.

Of er is al
diversiteit genoeg; iedereen komt aan bod. Dat zou ook de stelling
kunnen zijn. Dan is het een kwestie van tellen; en van eventueel
ruzie te maken over aantallen. Tel je een autochtone vrouw bij de
autochtonen of bij de vrouwen of bij beiden? Meet je diversiteit af
door het aantal boeken te vergelijken met het aandeel van de
bevolking dat de schrijvers ervan innemen of alleen met het aandeel
van het schrijversgild? En is een ‘vrouwenboek’ dat geschreven is
door een man ook een ‘vrouwenboek’?

We kunnen het erover
hebben. En m.i. wil de campagne ‘Dekoloniseer de lokale
maatschappij’ het erover hebben.

Populisten en politieke correctheid

Blijft de kwestie of
‘de linkse kerk’ en ‘die politiek correcten’ ‘in hun eigen
voet schieten’ of ‘ de mensen in de armen van populisten
drijven’? Hét populistisch, politiek correcte argument bij
uitstek, me dunkt. Naast de kwestie (de kwestie staat hierboven
beschreven) en als het de reactie niet dient, dan dient het ten
minste de status quo: we hebben geen emancipatie van doen want de
geprivilegieerden zouden tegen kunnen zijn?! Tip: zoek het woord
‘emancipatie’ eens op in het woordenboek. Geen diversiteit want
de homogenen zouden tegen kunnen zijn?! Tip: zoek het woord
‘diversifiëren’ eens op in het woordenboek. Wees niet kritisch
en al zeker niet zelfkritisch want de orthodoxen zouden er garen bij
kunnen spinnen. Tip: ..etc… Feminisme maakt alleen maar de mannen boos,
vegetarisme verdedigen heeft Hitler gelijk, gedegen journalistiek
bevestigt de trumpisten alleen maar in hun geloof in een
mediacomplot, …

Het is als vechten
met varkens in de modder. Van de erfgenamen van de (radicale)
verlichting (van den Enden, Spinoza en c°) zou je toch wat meer
mogen verwachten.

___________________

Noten:

° Zie ook Lydia
Lunch: “I’m in favour of animal liberation and the right to be a
male chauvinistisc pig.” (‘Crimes against nature’, 3CD box
uitegegeven door Rough Trade, 1992(?))

°° Merk het
verschil op tussen ‘geëmancipeerd’ en ‘emancipatie’.